ناصر مباشر، کارشناس عالی جغرافیا و برنامهریزی گردشگری، در یادداشتی بهمناسبت روز اسناد و میراث مکتوب، نوشت: آنچه امروز از آن با شکوه و عظمت یاد میکنیم بخش مهمی از آن در قالب اسناد، نسخههای خطی، کتب نفیس و متون تاریخی به یادگار مانده است؛ میراثی ماندگار که هویت فرهنگی و تاریخی ما را شکل داده و استمرار بخشیده است.
اسناد و کتب؛ حافظان حافظه تاریخی ملت
اسناد تاریخی و کتب ماندگار، حافظه مکتوب یک ملتاند. هر سند، روایتگر بخشی از زندگی اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی گذشتگان است. از وقفنامهها و فرمانهای حکومتی گرفته تا سفرنامهها، رسایل علمی و دیوانهای شعر، همگی پنجرهای به گذشته میگشایند و ما را با سیر تحول اندیشه، هنر و تمدن آشنا میسازند.
بزرگداشت روز اسناد و کتب ماندگار میراثی، فرصتی است برای یادآوری این حقیقت که هویت امروز ما، برپایه تجربهها، دانش و تلاش نسلهای پیشین بنا شده است. بدون شناخت این پیشینه مکتوب، درک صحیحی از مسیر تاریخی و فرهنگی خود نخواهیم داشت.
نقش آثار مکتوب در تداوم علم و تمدن
در طول تاریخ، ایران همواره یکی از مراکز اصلی تولید و انتقال دانش بوده است. آثار ابنسینا در پزشکی، رسایل رازی در شیمی و طب، پژوهشهای بیرونی در نجوم و جغرافیا، و آثار فلسفی و ریاضی اندیشمندان ایرانی، قرنها در دانشگاهها و مراکز علمی جهان تدریس میشد. این انتقال دانش، تنها از طریق کتابت، نسخهبرداری و نگهداری دقیق اسناد امکانپذیر بوده است.
اگر این میراث مکتوب حفظ نمیشد بخش عظیمی از دستاوردهای علمی بشر از میان میرفت. از این رو، اسناد و کتب تاریخی نه فقط متعلق به یک کشور بلکه بخشی از میراث مشترک بشریاند.
ضرورت صیانت و مرمت آثار مکتوب
با گذر زمان، عوامل طبیعی مانند رطوبت، نور، آفات و فرسودگی کاغذ و نیز عوامل انسانی همچون بیتوجهی یا نگهداری نامناسب، میتوانند به این آثار آسیب برسانند. بنابراین صیانت، مرمت، دیجیتالسازی و مستندسازی این منابع ارزشمند، وظیفهای ملی و فرهنگی است.
اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با همکاری مراکز اسنادی و کتابخانههای تخصصی، نقش مهمی در حفاظت، طبقهبندی و معرفی این آثار ایفا میکند. بهرهگیری از فناوریهای نوین برای اسکن و دیجیتالسازی نسخهها، گامی مؤثر در دسترسپذیر کردن این میراث برای پژوهشگران و علاقهمندان است.
ترویج فرهنگ مطالعه و آگاهی تاریخی
بزرگداشت این روز، تنها یادآوری گذشته نیست بلکه تأکیدی بر اهمیت مطالعه، پژوهش و شناخت ریشههای فرهنگی است. آشنایی نسل جوان با اسناد و متون تاریخی، حس تعلق، هویتمندی و مسئولیتپذیری فرهنگی را تقویت میکند.
برگزاری نمایشگاههای نسخههای خطی، نشستهای علمی، کارگاههای آموزشی و معرفی آثار شاخص، میتواند زمینهساز افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت این گنجینههای ارزشمند باشد.
اسناد میراثی؛ پلی میان گذشته و آینده
اسناد و کتب ماندگار، پلی میان گذشته و آیندهاند. همانگونه که گذشتگان دانش و تجربه خود را برای ما به یادگار گذاشتند ما نیز وظیفه داریم این میراث را سالم و غنیتر به نسلهای آینده منتقل کنیم.
بزرگداشت روز اسناد و کتب ماندگار میراثی، در حقیقت پاسداشت هویت ملی، تجلیل از اندیشه و دانش، و تأکید بر مسئولیت مشترک ما در حفظ این سرمایههای فرهنگی است. هر برگ از یک نسخه خطی، هر سطر از یک سند تاریخی، روایتگر داستانی از تلاش، خرد و ایمان مردمانی است که تاریخ این سرزمین را ساختهاند.
حفظ و ارج نهادن به این میراث، نه تنها ادای دِین به گذشتگان بلکه سرمایهگذاری برای آیندهای روشن و مبتنی بر آگاهی و شناخت است.
انتهای پیام/
نظر شما